lekker lieve-vrouwe-bedstro

Even kennismaken,

want als je gaat zoeken naar deze plant onder de Latijnse naam kom je zowel Asperula odorata als Galium odoratum tegen. Beide namen worden wel gebruikt.

Het is een bosplantje, ze groeit dus liever niet in de volle zon. In "het wild" kun je haar in haast heel Europa wel vinden maar ook gekweekt in de tuin doet ze het goed.

Er zijn nogal wat verhalen over het ontstaan van de Nederlandse naam, meestal met Maria in de hoofdrol. 

Het bloeit ook in mei, en de meimaand is in de Katholieke kerk ook wel de Mariamaand.

Het gebruik:
Het lieve-vrouwe-bedstro wordt al heel lang gebruikt om smaak te geven aan wijn en appelsap.
Het heeft een zeer aangename smaak maar je moet het eigenlijk wel even plannen.
De volle smaak van de bladeren  komt namelijk pas vrij als je een takje een paar uur droogt. (Probeer maar eens!) Pluk het takje als de bloemen net of nog net niet open zijn.
Als het lekker ruikt kun je een takje in de wijn of appelsap doen. Voor 1 liter zijn 2 takjes genoeg.
Het geeft er een hele lekkere smaak aan.
Kinderen lusten het ook graag, en dat is handig want een glaasje appelsap met lieve-vrouwe-bedsto voor het naar bed gaan, doet ze beter slapen, het heeft slaapopwekkende eigenschappen.

Ik krijg ook elke maand de nieuwsbrief van Daniëlle Houbrechts, en deze keer stuurde ze een recept van lieve-vrouwe-bedstro jam mee. Dat moest ik gelijk ook even proberen natuurlijk.
Het idee om van wijn jam te maken lijkt misschien wat raar, maar door het koken verdwijnt de alcohol en alleen de smaak blijft over. Je kunt dus gerust bij het ontbijt een boterham met deze gelei eten en dan met je auto naar het werk gaan zonder bang te zijn voor een eventuele alcoholcontrole. (Tenzij je tot laat in de nacht.......)

Haar recept:
Neem 1 liter witte droge wijn en laat er een nachtje lang enkele takjes lievevrouwebedstro in zwemmen.
Zeef ze er 's morgens uit en doe er het sap van een citroen bij en maak hiervan jam met geleisuiker. Volg daarbij de aanwijzingen op de verpakking.
In potjes met schroefdeksel en omgekeerd af laten koelen.

Ik had alleen halfzoete wijn, maar dat mocht de pret niet drukken.
Ik heb eerst eens een halve liter gemaakt. Met een nieuw recept probeer ik altijd een beetje te maken, in het verleden is het te vaak gebeurd dat ik, in mijn enthousiasme, potten vol heb gemaakt van iets wat eigenlijk helemaal niet lekker was, en dus ook niet opkwam.

Ik heb 3 takjes in de halve liter gedaan, en dat is genoeg, volgens mij verdwijnt er wat smaak bij het opkoken.
Het is een lekkere gelei geworden, het is een onbekende smaak, maar wel aangenaam.. Lekker op een toastje maar ik lust hem ook wel bij een kaasplankje.
Dit recept komt zeker op de to-do lijst van mei!

Toch ook een waarschuwing:

Ga niet, omdat het zo lekker is, heel veel van dit kruid gebruiken, overmatig gebruik kan aanleiding geven tot hoofdpijn en duizeligheid. 

basilicum weetjes en ideetjes

Vaak kopen mensen een basilicumplantje (Ocimum basilicum) bij de supermarkt om er hun mozzarella-tomatensalade mee op te fleuren of enkele blaadjes toe te voegen aan de pasta.

Daarna staat het plantje  nog een poosje mooi te zijn voor het keukenraam maar tegen de tijd dat er weer wat blaadjes nodig zijn is het helemaal verpietert en herhaald het 'drama' zich.

Dat is eigenlijk geen waardig einde voor een kruid waarvan de Indische variëteit, Ocimum sanctum, een heilige plant is en Tulsi of Tulasi heet.

Dit Tulsi bezit, volgens het hindoïstische medische stelsel (Ayurveda), veel beschermende en helende krachten,bidsnoeren worden grotendeels gemaakt van de verhoute stengels en het zaad van deze plant.
Ook nu wordt ze nog steeds om deze beschermende werking rond Hindoetempels gekweekt, dit ter ere van Vishnoe.

Heb jij nu ook moeite om je plantje helemaal op te gebruiken dan zijn hier een aantal ideetjes.
Ga je mee op avontuur?

Thee
Gebruik ongeveer 10 verse blaadjes, heel of in stukjes, voor 250 ml kokend water en laat het afgedekt 10 minuten trekken.

Als je visioenen hebt van een mooi groen gezondheidsdrankje kom je een beetje bedrogen uit. De thee is bijna kleurloos maar heeft wel een prettige smaak. Je kunt het desgewenst zoeten.

Drink 2 à 3 kopjes van deze thee in kleine slokjes tussen de maaltijden bij spijsverteringsproblemen zoals krampen, winderigheid en misselijkheid.

Kook ook eens een flink aantal blaadjes in een kopje water gedurende 10 minuten en gebruik dit water, na afkoeling, als een gorgelmiddel bij keelpijn en mondslijmvliesontstekingen. Basilicum is namelijk ontstekingswerend en antiseptisch.
Bovendien is het verfrissend voor de huid en slijmvliezen dus je zou zowel de thee als het afkooksel ook kunnen gebruiken als een lotion voor je gezicht.

Blaadjes kunnen ook een aardappelpuree een extra smaakje geven, je kunt ze aan het einde toevoegen.

Basilicum moet je eigenlijk niet meekoken en je kunt de blaadjes beter scheuren dan hakken of snijden.

Wijn

Probeer ook eens een basilicum wijn, wat erg lekker is bij een pasta maaltijd. Voeg een handvol blaadjes toe aan een rode- of witte wijn en laat dit eens een poosje (enkele dagen tot enkele weken) trekken. 

Experimenteer met verschillende wijnsoorten, hoeveelheden en tijd.

Je plantje wordt nu al wat kaler.

Olie

Doe ook een aantal blaadjes in een beetje zonnebloemolie en laat het een paar weken warm staan. De blaadjes moeten wel helemaal bedekt zijn anders gaan ze makkelijk schimmelen. Je hebt nu een culinaire basilicumolie.

Wat je daarmee kan doen?

Nou, erg lekkere hartige muffins mee maken, bijvoorbeeld.........basilicum muffins.

Je gebruikt voor 6 stuks:

*150 gram zelfrijzend bakmeel

*1/2 theelepel zout

*2 theelepels bakpoeder

*1 ei

*2 eetlepels basilicumolie

*125 ml. karnemelk

*2 tomaten, ontvelt en in stukjes, zonder het sap

*40 gram kaas naar keuze

*peper en paprika naar smaak

* heel veel basilicum

Vermeng alles door elkaar. Mocht je je afvragen wat die ronde witte stukjes rechtsboven in m'n schaaltje zijn, ik was weer eens te snel. De karnemelk, die ik altijd in de diepvries bewaar, was nog niet helemaal ontdooid :-)

Schep alles in muffinvormpjes en bak ze 20-30 minuten (even controleren) bij 180 graden.

Als je dit allemaal hebt gedaan dan ziet je plantje er ongeveer zo uit..............

en mag hij in de groene container of op de composthoop. 

(Alhoewel de groene steeltjes nog in de soep zouden kunnen)

Nog enkele basilumweetjes:

*In kruidenboeken wordt voor basilicum nog wel eens de naam Bazielkruid gebruikt.
*Er zijn heel veel verschillende soorten basilicum, allemaal met hun eigen smaak en werking.
*Plant het ook eens tussen je tomaten-en augurkenplanten, er vindt dan een betere bevruchting plaats en de tomaten worden tegen meeldauw en witte vliegjes beschermd.
*Je hoeft niet, nergens ter wereld, de grond af te speuren naar een basilicumplantje. Hij komt namelijk niet meer in het 'wild' voor. Vind je er wel ééntje, dan is het een ontsnapt exemplaar.
*In Grieks-Orthodoxe kerken zetten ze soms potten met basilicum op het altaar omdat er na de verrijzenis van Christus basilicum rond zijn graf zou hebben gegroeid; ook wordt hun wijwater bereidt met basilicum.

En kun je helemaal niets worden met deze plant?
Nou, misschien heb je dan wel mazzel....... de Oude Grieken waren er namelijk van overtuigd dat basilicum alleen goed kon groeien bij mensen wanneer er sprake was van armoede, haat en andere ellende.
(de plant groeide dan zo goed omdat ze zoveel bescherming moest bieden)

suikerbietenwijn

Als het je lukt om aan suikerbieten te komen zou je deze wijn eens kunnen proberen. Met een suikerfabriek niet ver hier vandaan kan ik tijdens de bietencampagne, overal langs de kant van de weg van de wagens afgevallen bieten vinden.

Ook bij boerderijen liggen soms hele voorraden te wachten op transport en, eventueel in ruil voor een fles eigengemaakte suikerbietenwijn, vindt men het vaak geen probleem als je er twee bieten bij weg pakt.

Want meer heb je er niet nodig voor 5 liter wijn.

Schillen hoeft niet maar boen ze wel goed schoon. Wijn met een moddersmaakje zal niemands favoriet zijn.

Snij ze dan in blokjes.

Lelijke en zachte bruine plekken snij je weg. In totaal moet je ongeveer twee kilo blokjes hebben. Zo heel nou steekt dit trouwens niet, ik heb ook wel lekkere wijn gemaakt met meer of minder, het is een gemiddelde. Voeg bij de blokjes 25 gram gesneden gemberwortel en 3 liter water.

Laat dit anderhalf uur koken. Dan zeef je de bieten eruit en vult het sap aan tot 4 1/2  liter. Doe hierbij 1 kg suiker en breng het weer aan de kook, nu drie kwartier lang. Als het afgekoeld is kan de gist en het gistvoedingszout erbij.

Door de gember is dit een heerlijke verwarmende wijn, speciaal voor de komende wintermaanden.

Maar ja, déze wijn is pas volgend jaar klaar, gelukkig heb ik hem vorig jaar ook gemaakt.

Houtkachel aan, glaasje wijn erbij en een goed boek. Wat wenst een mens nog meer na een dag werken?

amandelwijn

Voordat iedereen denkt dat ik mijn profielfoto beter kan veranderen .................... ik ben een zeer gematigde drinkster. 's Avonds één klein glaasje (okey, soms twee) en er zijn ook dagen dat ik 'droog' sta, omdat er nog gereden moet worden. De wijn en likeur die ik maak zijn voor een deel voor eigen gebruik, vaak wordt er ook weggegeven. Bovendien kun je eigengemaakte wijn naar je eigen smaak aanpassen, zoeter of droger, zelfs het alcoholpercentage kun je beïnvloeden. En er zit natuurlijk geen sulfiet in. 't Is maar even dat u het weet ;-).

...................................................................................................................

Als je van de smaak van amaretto of bitterkoekjes houdt zul je deze wijn ook lekker vinden; even aangenomen dat je ook een wijndrinker bent.
Voor 5 liter wijn heb je de volgende ingrediënten nodig.

• 500 gram rozijnen
• 50 gram amandelen
• 1500 gram suiker
• 2 citroenen
• 4,5 liter water
• gist en gistvoedingszout

Werkwijze:

Maal de amandelen (of koop gemalen amandelen) en de gewassen rozijnen. Als je de rozijnen heel laat kan de smaak niet vrijkomen, het malen gaat heel goed met een staafmixer en iets water. Rozijnen worden heel vaak toegevoegd om de wijnachtigheid te verhogen, een rozijn is natuurlijk een gedroogde druif.

Kook alles een uur zachtjes in het water.
Zeef dit en zorg dat je 4,5 liter hebt, vul anders aan met water.

Giet het over de suiker, goed roeren en citroensap en de geraspte schillen (géén wit) erbij doen. Als het is afgekoeld tot 21 graden of lager kan de gist, een flinke theelepel, en het gistvoedingszout erbij. Laat het op een warme plek minstens 10 dagen afgedekt met een doek gisten.

Het gaat flink schuimen.

Daarna weer zeven en in een gistingsvat gieten met een waterslot erop. Als het helder wordt een paar keer overhevelen en bottelen als het klaar is.
Zie voor meer info over wijnmaken hier en hier.

hypocras

Als je eens wat bijzonders én bijzonder lekkers wilt drinken is deze wijn een echte aanrader. Ook als je een origineel kado zoekt en je wil je niet verdiepen in het wijnmakersjargon of al die spullen aanschaffen, dan toch kun je een eigengemaakte wijn serveren of geven. De basis is een kant en klare rode of witte wijn, op smaak gemaakt met verschillende specerijen. Er zijn vele verschillende recepten te vinden, allen met hun eigen samenstelling, warm of koud gedronken. Ik heb al een paar keer deze gemaakt en de smaak is prima.

Voor 1 fles wijn heb je nodig:

• 60 gram rietsuiker
• 1 soeplepel honing
• 10 gram kaneel (poeder of pijpje)
• 1 soeplepel verse geraspte gember
• 1 theelepel nootmuskaat
• 1 theelepel foelie + kruidnagel
• een stuk of 8 kardemompeulen
• een paar peperkorrels

Doe alles bij de wijn in een fles of pot en laat het een aantal weken trekken. Dan zeef je de specerijen eruit door het door een koffiefilterzakje te laten druppen.

Hypocras is een wijn die in de Middeleeuwen werd gemaakt. Het werd gedronken bij bruiloften en andere feesten. De naam komt van het filter van Hippocrates, hypocras moet immers ook worden gefilterd.

Hypocras schijnt lekkerder te worden als je het na het filteren een tijdje rustig laat bekomen. 

Ik zou het niet weten ;-)

pruimenwijn

• pruimen 2750 gram (er is niemand die zegt dat meer niet mag)
• suiker 1500 gram
• water 4,5 liter
• gist
• gistvoedingszout
• pecto-enzymen

Van alle pruimen kan een goede wijn gemaakt worden. (Je kunt  alle soorten door elkaar heen gebruiken). Was de pruimen met heet water en maak elke pruim met de hand stuk. De pitten mogen blijven zitten.

Giet het kokende water erover en als het wat is afgekoeld voeg je pecto-enzymen toe volgens de verhouding die op de verpakking staat. Dit zorgt ervoor dat er veel meer smaak vrij kan komen omdat de celwanden worden vernietigd,  de wijn wordt ook makkelijke helder.
Na 48 uur kun je de pruimen eruit zeven. Kook het opgevangen sap en giet het over de suiker. Als de vloeistof afgekoeld is de gist en het gistvoedingszout erbij doen.

In plaats van 48 uur laat ik de pruimen maar 24 uur staan. Het is al een aantal keren gebeurd dat het toch wat ging schimmelen en dat is erg jammer van zowel de pruimen als je tijd.

Zie voor meer info over wijnmaken hier en hier.

vlierbloesemwijn deel 2

Het is nu tijd om de vlierbloesemwijn, die hier is opgestart, te gaan zeven. De rozijnen en bloemschermen kun je weggooien, ze hebben hun werk gedaan. Het vocht (de most) giet je in een gistingsfles die natuurlijk brandschoon is (soda) De fles wordt afgesloten met een rubberstop met daarin een plastic waterslot gevuld met water.

De bedoeling van een waterslot is om eventuele vervuiling van buiten, o.a. de azijnvlieg, te vermijden, maar  het koolzuurgas te laten ontsnappen, anders zou de fles kunnen knappen door de oplopende druk.

Je kunt het zien en horen als er weer een beetje ontsnapt. Nu laten we alles zo'n 8 weken staan, niet te koud maar ook weer niet in de zon. Er zal zich een laagje droezem vormen op de bodem van de fles. Dit is gist en andere vaste bestanddelen.

De wijn die eerst melkachtig wit is zal langzaam helder worden. De ene soort doet dit sneller dan de andere. 

Als de wijn zo'n 2 tot 3 maanden heeft gegist moet er geheveld worden, dit is het heel voorzichtig met een slangetje wegzuigen van de wijn in een ander vat zonder de droesem op de bodem in beroering te brengen.

Hiervoor zijn speciale hevels te koop. Laat de wijn weer staan en elke keer als er zich na een aantal weken een nieuw laagje droezem vorm: hevelen.

Als de wijn helder is kun je hem bottelen in wijnflessen en afsluiten met een kurk of (her te gebruiken) stop.

vlierbloesemwijn deel 1

Ik drink graag wijn..........ik maak graag wijn. Een ideale combinatie, en één van mijn favorieten is de vlierbloesemwijn. De vlier kun je overal in Europa vinden.

Vooral op het platteland, daar werd vroeger naast een huis vaak een vlierstruik aangeplant wat bescherming bood tegen heksen, vuur en bliksem.

Wat heb je nodig voor 5 liter vlierbloesemwijn?

• een halve liter vlierbloemen (15-20 schermen)
• 1  1/2  kg suiker
• 250 gr rozijnen
• 3 citroenen
• 1 theelepel looizuur of 1 kop sterke thee (geen rooibos)
• 1  1/2 theelepel gistvoedingszout
• 2 theelepels gist
• gistingsfles

Bereidingswijze

Pluk op een zonnige dag de bloemschermen die helemaal open zijn. Ruik er eerst even aan, de meeste schermen hebben een aangename geur, soms zit er echter ééntje tussen die "anders" ruikt, laat die dan hangen. (Kijk na het plukken wel even in de spiegel, grote kans dat er geel stuifmeel op je neus zit) Knip de bloemen van de dikkere stelen. Kook 4 1/2 liter water en giet dit in een (grote) pan over de suiker, de vlierbloesems, de gehakte rozijnen en uitgeperste citroenen. Het lijkt veel suiker maar dit wordt door de wijngist voor een groot gedeelte omgezet in o.a. alcohol, alcohol is "slechts" een bijproduct van de stofwisseling van de gist. Als het geheel is afgekoeld, 21 graden of lager-meten! want als het nog te warm is legt je gist het loodje en zonder gist dus geen alcohol- voeg je de gist, gistvoedingszout en looizuur of thee toe.

Dek het geheel dan af met een doek en roer elke dag even. Het gaat borrelen en bruisen. Na zo'n 5 dagen kun je het zeven en in een gistingsvat gieten, maar daarover later.

Zie voor het vervolg vlierbloesemwijn deel 2.

Wijnmakersbenodigdheden kun je o.a. hier en hier verkrijgen.